Saopštenje povodom reekshumacije zajedničke grobnice na pravoslavnom groblju u Kukunjevcu

Iz zajedničke grobnice na pravoslavnom groblju u Kukunjevcima, opština Lipik, 08. i 09. jula 2010. godine po drugi put je reekshumirano 19 neidentifikovanih posmrtnih ostataka. Ekshumacija je obavljena u organizaciji Uprave za zatočene i nestale pri Ministarstvu obitelji, branitelja i međugeneracijske solidarnosti RH, dok su u svojstvu promatrača prisustvovali predstavnici Komisije za nestala lica Republike Srbije i Instituta za nestala lica BiH.

Prema VERITAS-ovim podacima, reekshumirani posmrtni ostaci pripadaju žrtvama srpske nacionalnosti koje su likvidirane u logorima „Ribarska koliba“ u Marinom selu i „Stara ciglana“ u Pakračkoj poljani, koje je osnovala Jedinica za posebne namjene MUP-a RH pod komandom Tomislava Merčepa. U periodu od 11. oktobra 1991. do 29. februara 1992. godine u ova dva logora likvidirano je između 100 i 300 žrtava, uglavnom civila srpske nacionalnosti. Većina likvidiranih potiče iz zapadnoslavonskih naselja sa područja Pakraca i Daruvara, ali i sa teritorija opština Garešnica, Kutina, Bjelovar i Zagreb. Sva ova naselja nalazila su se na području koje je bilo pod kontrolom hrvatskih vlasti.

Poslije hapšenja, bez sudskog naloga, Srbi su dovoženi u pomenute logore, pojedinačno ili u manjim grupama, gdje su zadržavani nekoliko dana i poslije strahovite torture, ukoliko nisu podlegli mukama, izvođeni na stratišta i likvidirani.

Komitet eksperata UN-a za ratne zločine u bivšoj Jugoslaviji, na zahtjev vlasti bivše RSK, u vremenu od 20. oktobra do 09. novembra 1993. godine, prvi put je ekshumirao 19 leševa na području Pakračke poljane (16 muškaraca i 3 žene), koji su nakon patološkog pregleda, bez utvrđivanja identiteta, ponovo pokopani u blizini mjesta gdje su i pronađeni. U izvještaju Komiteta, objavljenom 1994. godine, navodi se da je pet žrtava imalo ruke vezane konopcem; ostalim žrtvama da su ruke bile skupljene, ponekad u izuzetno nezgodnom položaju, što sugeriše da su i njima ruke bile vezane a konopac u međuvremenu raspao; petnaest žrtava je imalo rane od ispaljenih metaka na glavi; dvije su imale povrede glave tupim predmetom, jedna je imala više rana od metaka na ruci i nozi, a jedna je imala razmrskanu glavu.

Prvu reekshumaciju navedenih posmrtnih ostataka, u novembru 1995. godine, obavili su predstavnici hrvatskih vlasti (policije, pravosuđa i Ureda za zatočene i nestale), uz prisustvo predstavnika MKSJ i CivPOL-a, te ih odvezli u Bjelovar radi ponovne obdukcije i eventualne identifikacije, nakon čega su ponovo pokopani na Kukunjevačkom groblju bez utvrđivanja identiteta.

Dakle, od prve ekshumacije obavljene u novembru 1993. godine, komisije za nestala lica i RH i bivše RSK znale su za ovu ekshumaciju i izvještaj Komiteta UN-a. Komisija RSK, a poslije 1995. i Komisija SRJ, odnosno Republike Srbije, tražile su od hrvatske strane da obavi ekshumaciju i identifikaciju pomenutih posmrtnih ostataka, ali su uvijek dobijali odgovor da su ti posrmtni osatci u nadležnosti MKSJ. Tek početkom juna ove godine, na sastanku u Banjoj Luci, predstavnici hrvatskog Ureda za zatočene i nestale, obavijestili su prisutne na tom sastanku da su prilikom prve reekshumacije, u novembru 1995. godine, uzeti koštani uzorci sa posmrtnih ostataka, od kojih je hrvatska strana zadržala kontrolni uzorak, a osnovni uzorak da su odnijeli predstavnici MKSJ, uz objašnjenje da će sada, pošto MKSJ još nije reagovao, upotrebiti taj kontrolni koštani uzorak za identifikaciju po DNK-a metodi. Ako je tako, a izgled posmrtnih ostataka na licu mjesta prilikom ove druge reekshumacije potvrđuje da jeste, postavlja se pitanje čemu onda uopšte ova druga reekshumacija?

VERITAS već godinama raspolaže sa skicama još dvije moguće lokacije masovnih grobnica žrtava iz logora Pakračka poljana i Marino selo, ali ih još nije pokazao ni hrvatskim ni međunarodnim organizacijama upravo zbog bojazni da bi mogle biti uništene ili razmještene.

Na području Zapadne Slavonije u građanskom ratu od 1991. do 1995. godine, prema VERITAS-ovim podacima, smrtno je stradalo 1.072 ljudi srpske nacionalnosti, od čega 506 civila, među kojma i 197 žena, od kojih se na spisku nestalih vodi još 580 lica.

Beograd, 09.07.2010.

                                                                             PREDSJEDNIK

Savo Štrbac