Navršile su se 33 godine od iznenadnog napada Hrvatske vojske na srpska podvelebitska sela Divoselo, Čitluk i Počitelj, koja su bila pod zaštitom UN-a. Primjenom taktike „spržene zemlje”, sela su sistematski uništena, a zvjerski je likvidirano 87 Srba (uključujući 35 civila), dok su za ove zločine izrečene simbolične kazne, a za smrt žena u zapaljenim kućama niko nije odgovarao. Danas je ovaj kraj doživeo potpuni demografski sunovrat: pre rata ovde je živelo 780 stanovnika, dok danas u Divoselu ne živi niko, u Počitelju dve starice, a u Čitluku svega deset stanovnika.
Međutim, tragična sudbina podvelebitskih sela dobila je svoj stravičan i sramotan nastavak u miru. Demografski vakuum, pustoš i odsustvo ljudi – koji su direktna posledica etničkog čišćenja iz 1993. godine – beskrupulozne profitne strukture i korumpirani pojedinci iskoristili su kao „savršen brisani prostor“ za sprovođenje nezapamćenog ekološkog zločina.
Nedavno zvanično otkriće USKOK-a i nalazi veštačenja Instituta za vode potvrdili su postojanje divljeg odlagališta sa desetinama hiljada tona opasnog, ilegalno uvezenog otpada na katastarskim česticama u samom pustom Divoselu. Podzemne vode ovog osetljivog krškog područja, koje gravitiraju ka reci Lici, direktno su zatrovane mikroplastikom, teflonom i ekstremno opasnim, večnim PFAS hemikalijama.
Istorijski i ljudski paradoks je potpun i zastrašujući: prostor sa kojeg je srpsko stanovništvo pre više od tri decenije proterano i pobijeno pod izgovorom uspostavljanja ustavno-pravnog poretka, danas je u miru pretvoren u deponiju evropskog i domaćeg opasnog otpada. Tamo gde nema živih ljudi da podignu glas, zakopane su hiljade tona otrova koji trajno uništava samu prirodu Like.
„Veritas“ naglašava da zatrpavanje Divosela opasnim otpadom predstavlja završni čin destrukcije ovog kraja. Prvo je uništen narod koji je vekovima čuvao Velebit i Liku, a potom je, u odsustvu svedoka, zatrovana i sama zemlja. Ova ekološka katastrofa je direktna posledica rata i svesnog zapuštanja ovog prostora, što dokazuje da se zločin nad jednim krajem ne završava samo progonom ljudi, već i trajnim ubijanjem njihove dedovine.
Pozivamo javnost, ekološka udruženja i međunarodne institucije da ne žmure pred ovom mirnodopskom tragedijom. Sanacija zatrovanog zemljišta u Divoselu nije samo ekološko pitanje, već i pitanje elementarnog poštovanja prema žrtvama koje su na toj zemlji stradale.
Beograd/Banjaluka, 9. septembar 2026.
Informativna služba DIC „Veritas“
